Μητροπολίτου Μόρφου Νεοφύτου*

Μεταβαίνει σήμερον εκ του θανάτου εις την ζωήν, ο δούλος του Θεού Θεοδόσιος, ο άγιος των ελληνικών γραμμάτων της Κύπρου. Ο μαθητής του κυρ Φώτη Κόντογλου, ο μύστης του Παπαδιαμάντη. Ο άνθρωπος που όταν άστραφτε και βροντούσε δόξαζε έκπληκτος τον Θεό, γιατί οι βροντές κι οι αστραπές ηχούσαν στ' αυτιά της ψυχής του ως πανηγυρικοί και δοξαστικοί αίνοι της κτίσεως προς τον Θεό Πατέρα και όχι σημεία φόβου και κατήφειας.

Τον θυμάμαι να έρχεται στο μικρό μας μοναστήρι, στον Άη Γιώργη στο Μαυροβούνι, όρθρου βαθέως, για να εορτάσει την μεγάλη δεσποτική εορτή των Φώτων. Ερχόταν ν' ακούσει τις εξαιρετικές καταβασίες της ημέρας, τις μεν πρώτες γραμμένες στην κοινή Ελληνική, τις δε επόμενες, γραμμένες σε ίαμβους στη γλώσσα του Ομήρου, αμφότερες όμως να ξεχειλίζουν από κάλλος. Είχε τη φώτιση να εννοεί αυτό το κάλλος και να ευφραίνεται στο άκουσμά τους.

Γνώριζε το ειδικό βάρος των λέξεων, γιατί είχε προηγουμένως ζυγίσει το ειδικό βάρος της ψυχής του. Σε καμιά άλλη γραφή δεν συνάντησα καλύτερη αποτύπωση, ποιητικώ τω τρόπω, της εκκλησιαστικής αυτοσυνειδησίας αυτού του τόπου από εκείνη του Θεοδόση στα ποιήματά του Νέας Ιουστινιανής και Πάσης Κύπρου και Κύπρος η Αγία Νήσος.
Με το έργο του, κατάφερε να «αναπαλαιώνει τα καινούρια και ανανεώνει τα παλιά», όπως λέει στο ποίημά του Αμήχανον Κάλλος. Γιατί είχε βαθειά αίσθηση της παράδοσης και της ρίζας αυτού του τόπου, αλλά και αίσθηση του μέλλοντος, ενός αύριο που φωτίζεται από το ιλαρό φως της Βασιλείας του Θεού.

Έψαχνε ο Θεοδόσης να βρει στη σημερινή Κύπρο έναν τόπο για να αναφέρει την αγωνία του. «Από το σπίτι μου πέταξα τα πάντα, όσα στην ευτυχή έκβαση του ταξιδιού μου δεν συμβάλλουν», λέει στο ποίημά του Το Σαλιγκάρι. «Και τίποτα δεν προβάλλω παρά την ελικοειδή σιωπή μου, κι αναμένω μέσα στο μεγάλο χέρι του Θεού».
Η αναμονή αυτή τέλειωσε. Και το ταξίδι του τον έφερε ώς το μεγάλο κατώφλι. Και μεταβαίνει σήμερα σ' έναν τόπο που δεν είναι τόπος αλλά τρόπος. Ένθα ουκ εστί πόνος, ου λύπη, ου στεναγμός, αλλά ζωή ατελεύτητος.

*Επικήδειος που εκφωνήθηκε στη νεκρώσιμο ακολουθία του μακαριστού ποιητή Θεοδόση Νικολάου τη 10η Φεβρουαρίου 2004